Ütopyacı Düşünce Atölyesi

Atölye Çağrısı:​

Ütopyacılık, hem gündelik dilde hem de akademik tartışmalarda çoğu durumda negatif bir tınıya sahiptir. Ütopyacı olmak, bilimsel olmanın karşısında bir çeşit hayalperestlik, imkansız olanın peşinde kaybedilen bir momentum olarak değerlendirilir. Oysa çoklu krizleriyle halk kitleleri için bir distopya haline gelmiş ve mevcut koşullarının sonunu düşünmenin dünyanın sonunu düşünmekten daha zor olduğu günümüz toplumlarında, ütopik düşünceye ve kolektif gelecek tahayyüllerine her zamankinden daha fazla ihtiyaç vardır. Ütopyacılık, akademik literatürde Suvin (2010), Abensour (2016) ve Frederic Jameson (2005) gibi düşünüler tarafından bir çeşit “yabancılaştırma etkisi” yaratan, farklıyı göstererek bugünün de başka şekilde yaşanabileceğini hissettiren bir tavır olması açısından desteklenmiş ancak kapalı devreler halinde sunulan gelecek reçetelerinin ütopyacılığa ihanet ettiği ileri sürülmüştür. Buna karşın, ütopyacılığı, bir son olmadığını kabullenmekle birlikte somut gelecek tahayyülleri olarak okumanın değerini savunan Ruth Levitas (2013) gibi düşünürlerden ve bunu uygulayan David Harvey gibi kuramcılardan bahsetmek mümkündür.

Ütopyacı Düşünce Atölyesi günümüzün çoklu krizleri içerisinde ütopyaları kolektif biçimde düşünme kabiliyetimizi geliştirmeye yönelik bir çağrıda temellenir. Bu çağrı, geleceği düşünmek açısından olduğu kadar, sosyoloji disiplinini yeniden düşünmek açısından da önemlidir. Levitas’ın, H.G. Wells’i takip ederek ısrarla vurgualdığı gibi tüm toplumsal tahayyüllerimizde ütopyacı bir yan, bir çeşit “iyi toplum” anlayışı vardır. Aradaki fark, ütopyacılığı reddeder görünen çalışmalarda, mevcut varsayımların satır aralarına gizlenmiş olmasıdır (2013: 84). Sosyoloji disiplini kurumsallaşır ve “bilimselleşirken” reddedilen bu ütopyacı dip akıntının yüzeye çıkartılması, disiplinin alternatif imkanlarını ortaya çıkartmak açısından kıymetli olacaktır. Bu atölyede bu arayış, tartışma ve birlikte düşünmenin sınırlarında sosyolojik bir düşünce deneyi olarak tasarlanmıştır.

​

Atölye İçerik Planı: 

Ütopyacı Düşünce Atölyesi, ütopyaları birlikte düşünmek için katılımcıların küçük gruplar halinde bugün “dayanılmaz” buldukları toplumsal sorunları kısaca tanımlamaları ile başlar. Her grup, tanımladıkları sorunlardan yola çıkarak ilgili somut sorunu aşmış bir toplumsal yaşamı hayal eder ve bunu taslak olarak ortaya koyar. Bu aşamayı kolaylaştırmak adına, katılımcılara yönlendirici sorular verilecektir. Bu sürecin sonunda gruplar tasarımlarını birbirleriyle paylaşır ve ilgili tasarımlarda görünmez kılınan, dışlanan insanları ve düşünceler üzerine tartışılır. Süreç sonunda, atölye boyunca oluşturulan ortak düşünme pratiği değerlendirilir ve bunun günümüzde kolektif ütopyalar düşünmek açısından ne ifade ettiği ile ütopyacı düşüncenin sosyolojiyle ilişkisi tartışmaya açılır.

Buna göre atölye dört aşamalı olarak kurgulanır.

1. Katılımcılar gruplara ayrılır ve bugün dayanılmaz buldukları toplumsal sorunları tanımlarlar. Mevcut toplumsallığın altındaki örtük varsayımlar ve kriz noktaları açığa çıkarılır.

2. Gruplar, kendi aralarında tartışarak, tanımladıkları sorunları aşmış alternatif bir toplumsal yaşamı tasarlar. (İlk iki aşamada gruplara yönlendirici sorular verilir)

3. Gruplar arasında kolektif bir tartışmayla, tasarlanan ütopik modellerde görünmez kılınan, dışlananlar ve kısıtlanan düşünceler tartışmaya açılır.

4. Ortak değerlendirme. Ütopyacı düşüncenin dönüştürücü gücü ve sosyoloji disipliniyle ilişkisi tartışmaya açılır.

​

​

​